Υπάρχει ακόμα καθαρό φως πάνω από αυτή την πόλη. Όχι το φως του κλοιού, όχι το λευκό των προβολέων ασφαλείας πάνω σε κιγκλίδωμα. Το άλλο: το μεσογειακό φως του Σεπτεμβρίου, πλατύ, κάθετο σχεδόν μεσημέρι, και μετά χρυσό προς τη δύση, αρκετό για να χωρέσει πλήθος χωρίς να το συρρικνώσει. Αυτό το φως ζητά έναν νέο ετήσιο θεσμό. Όχι μια ΔΕΘ που αμύνεται στο ιστορικό της τετράγωνο. Μια ΔΕΘ που ξεκινά από τον ορίζοντα.
Φαντάσου τα εγκαίνια να μην ανοίγουν πίσω από περίμετρο απέναντι από τη ΧΑΝΘ. Να ανοίγουν στον Κόλπο της Κασσάνδρας. Πολιτικοί, καλλιτέχνες, εκθέτες, δήμοι του νομού, κοινότητες της Χαλκιδικής, κάμερες και drones που δεν επιτηρούν αλλά αφηγούνται: την καμπύλη της ακτής, τις πλωτές εξέδρες, τις σημαίες στον αέρα, το πλήθος που στέκεται στο φως αντί να στριμώχνεται σε διάδρομο συνεδρίου. Μαξιμάλ στο ύφος — μεγάλο τόξο, μεγάλη εικόνα, δορυφορική κάλυψη που βάζει τον νομό Θεσσαλονίκης και τη Χαλκιδική στο προσκήνιο των δρώμενων. Μεσογειακό στο περιεχόμενο: θάλασσα ως πρώτη αίθουσα, ανοιχτός χώρος ως πρώτη πολιτική χειρονομία, συνάντηση ως πρώτη οικονομία.
Η πολιτική δεν φεύγει. Παρίσταται. Αλλά παρίσταται μέσα στο γεγονός, όχι πάνω από αυτό. Δεν χρειάζεται να κλειδώσει τιμώμενα πρόσωπα, αποστολές και ομιλητές σε μια αντίληψη ξενοδοχειακού συνεδρίου: λίγα τετραγωνικά, κλιματισμός, διάδρομοι, αυτοκινητοπομπές πέρα δώθε, το κοινό απέξω σαν ενδεχόμενος κίνδυνος. Αυτό το μοντέλο έχει ήδη πει ό,τι είχε να πει. Μετατρέπει την έκθεση σε φρούριο και τον πολίτη σε ύποπτο. Η νέα οργάνωση αντιστρέφει τη σειρά: πρώτα η έκθεση συμβαίνει, μετά η πολιτική εμφανίζεται μέσα της. Πρώτα ο τόπος απλώνεται, μετά τα πρόσωπα τον διασχίζουν.
Από τον Κόλπο η ΔΕΘ δεν «κατεβαίνει» στην πόλη ως πομπή. Διασχίζει τον νομό ως διαδρομή. Δορυφορικοί σταθμοί σε δήμους, υπαίθριες πλατφόρμες, θεματικοί κόμβοι από την ενδοχώρα ως τη χερσόνησο, πολιτιστικά και παραγωγικά γεγονότα που δεν περιμένουν άδεια εισόδου για να υπάρξουν. Η τηλεοπτική εικόνα παύει να είναι κλούβα–φράχτης–Βελλίδειο. Γίνεται χάρτης. Ο θεατής βλέπει έκταση, όχι περίμετρο. Βλέπει συμμετοχή, όχι αποκλεισμό.
Και τότε, ναι, ο θεσμός καταλήγει στον ιστορικό κόμβο. Το παλιό τετράγωνο δεν καταργείται. Επαναβεβαιώνεται. Όχι ως μοναδικό ιερό, αλλά ως επιστροφή: το σημείο όπου η διαδρομή μαζεύεται, όπου η πόλη αναγνωρίζει τον εαυτό της, όπου η έκθεση πιάνει ξανά το νήμα ενός αιώνα χωρίς να κλειστεί μέσα του. Το Βελλίδειο μπορεί να μείνει αίθουσα λόγου. Η ΔΕΘ μπορεί να μείνει καρδιά. Αρκεί η καρδιά να μην πάλλεται πίσω από κάγκελο.
Αυτό είναι το φιλόδοξο στοίχημα: μια ετήσια οργάνωση που αντιμετωπίζει τον κόσμο ως συμμέτοχο, όχι ως βομβιστή. Που εμπιστεύεται το φως περισσότερο από το συρματόπλεγμα. Που δίνει στη Θεσσαλονίκη και στη Χαλκιδική τον Σεπτέμβρη ολόκληρο — ακτή, ενδοχώρα, ιστορικό κέντρο — αντί να τον συμπιέζει σε λίγα στρέμματα και να τον φυλάει σαν απαγορευμένο μυστικό.
Η ΔΕΘ που αξίζει από εδώ και πέρα δεν είναι μικρότερη. Είναι ευρύτερη. Ξεκινά από το νερό, διασχίζει τον νομό, επιστρέφει στον κόμβο και τον ξανακάνει δημόσιο. Μεγάλη στο βλέμμα. Μεσογειακή στην ουσία. Ανοιχτή στον ορίζοντα. Και γι’ αυτό, επιτέλους, ξανά πολιτική με την καλή έννοια: παρούσα ανάμεσα στους ανθρώπους, όχι απέναντί τους.
