Στις πόλεις της Ελλάδας, από την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη μέχρι την Πάτρα, το Ηράκλειο, τα Ιωάννινα, τη Λάρισα, τη Χίο, την Κοζάνη και τη Ρόδο, οι μεγάλες συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας έχουν γίνει μια ενοχλητική ρουτίνα που καταστρέφει την καθημερινότητα των πολιτών.

Αυτές οι κινητοποιήσεις ξεσπούν με ανησυχητική ευκολία, κρατούν για μέρες ή ακόμα και εβδομάδες, κλείνουν δρόμους, μπλοκάρουν την κυκλοφορία, σταματούν λεωφορεία, εγκλωβίζουν οδηγούς και φέρνουν απόγνωση σε όσους προσπαθούν να πάνε στη δουλειά τους, να γυρίσουν σπίτι ή να ψωνίσουν.

φωτό: ΤΟ ΚΟΥΤΙ ΤΗΣ ΠΑΝΔΩΡΑΣ

Είναι ένα φαινόμενο που ταλαιπωρεί χιλιάδες ανθρώπους, και σε αυτό το ρεπορτάζ θα δούμε αναλυτικά πώς ξεκινούν τόσο γρήγορα αυτές οι συγκεντρώσεις, τι τις κρατάει ζωντανές για τόσο καιρό, ποιο είναι το βασικό στοιχείο που τις επιτρέπει – από τεχνική και φυσική σκοπιά – και γιατί η δράση των συνδικάτων, το κλείσιμο δρόμων και οι καταλήψεις είναι εντελώς απαράδεκτα, ενώ η σκληρή αστυνομική καταστολή είναι η μόνη λύση για να επανέλθει η τάξη και η κυκλοφορία στους δρόμους γρήγορα και αποτελεσματικά.

Ας ξεκινήσουμε από την αρχή, με το πώς η Ελλάδα έχει φτάσει να ζει με αυτή την κατάσταση. Οι διαμαρτυρίες εδώ δεν είναι κάτι σπάνιο – είναι σχεδόν καθημερινό πρόβλημα, και αυτό είναι που τις κάνει τόσο ανυπόφορες. Πάρτε για παράδειγμα την περίοδο 2010-2012, όταν τα μνημόνια έφεραν περικοπές σε μισθούς και συντάξεις. Η Πλατεία Συντάγματος στην Αθήνα γέμισε με χιλιάδες διαδηλωτές για εβδομάδες. Η οδός Σταδίου έκλεισε, η Ερμού έγινε απροσπέλαστη, τα λεωφορεία σταμάτησαν, και οι εργαζόμενοι στο κέντρο δεν μπορούσαν να φτάσουν στα γραφεία τους. Πιο πίσω, το 1973, τα γεγονότα του Πολυτεχνείου μπλόκαραν την οδό Πατησίων και γύρω δρόμους για μέρες, με αποτέλεσμα τα μαγαζιά να χάσουν πελάτες και οι κάτοικοι να μην μπορούν να κινηθούν. Κάθε φορά που κάποιος έχει παράπονο – για την οικονομία, την παιδεία, την υγεία, την κυβέρνηση – οι δρόμοι κλείνουν, η πόλη σταματάει, και οι πολίτες που δεν έχουν καμία σχέση με το θέμα πληρώνουν το τίμημα. Αυτή η συνήθεια να μπλοκάρουν τα πάντα δεν είναι «δικαίωμα» – είναι εγωισμός που χρειάζεται να τελειώσει, και η αστυνομία είναι η μόνη που μπορεί να βάλει φρένο.

Πώς γίνονται, λοιπόν, τόσο γρήγορα αυτές οι φασαρίες; Ένας μεγάλος λόγος είναι η δομή των ελληνικών πόλεων, που δίνει στους διαδηλωτές εύκολη πρόσβαση για να δημιουργήσουν χάος. Στην Αθήνα, η Πλατεία Συντάγματος είναι ακριβώς δίπλα στη Βουλή, με σταθμούς μετρό όπως το «Σύνταγμα» και δεκάδες λεωφορεία να φέρνουν κόσμο σε λεπτά. Όταν γεμίζει, η οδός Πανεπιστημίου, η Σταδίου και η Ερμού κλείνουν, και η κυκλοφορία από το Κολωνάκι μέχρι το Μοναστηράκι σταματάει. Στη Θεσσαλονίκη, η Πλατεία Αριστοτέλους, στην καρδιά της παραλίας, είναι εξίσου βολική. Μόλις μαζευτούν διαδηλωτές, η Εγνατία – ο κύριος δρόμος της πόλης – και η Τσιμισκή, γεμάτη μαγαζιά, γίνονται αδιάβατες, και οι οδηγοί μένουν κολλημένοι για ώρες. Στην Πάτρα, η Πλατεία Γεωργίου, όπως το 2016 με τις διαμαρτυρίες για τα εργασιακά, μπλοκάρει την οδό Μαιζώνος και την Κορίνθου, σταματώντας την πρόσβαση σε καταστήματα και γραφεία.

Στο Ηράκλειο Κρήτης, η Πλατεία Ελευθερίας, όπως το 2020 για τα μέτρα της πανδημίας, κλείνει την οδό Δικαιοσύνης και την 25ης Αυγούστου, με αποτέλεσμα τα τουριστικά μαγαζιά να χάνουν πελάτες και οι ντόπιοι να μην μπορούν να κινηθούν. Στα Ιωάννινα, το 2018, η κεντρική πλατεία για τη Συμφωνία των Πρεσπών μπλόκαρε την οδό Δωδώνης και την Αβέρωφ, κόβοντας την πρόσβαση από το κέντρο προς τα περίχωρα. Στη Λάρισα, το 2023, μετά το δυστύχημα στα Τέμπη, η Πλατεία Ταχυδρομείου έκλεισε την οδό Κύπρου και την Παπαναστασίου, αφήνοντας τους οδηγούς να περιμένουν ατέλειωτα στο μποτιλιάρισμα. Ακόμα και σε μικρότερες πόλεις, όπως η Χίος, η κεντρική πλατεία Βουνακίου το 2016 για το μεταναστευτικό μπλόκαρε την Απλωταριάς, σταματώντας τα ψώνια των κατοίκων. Στην Κοζάνη, το 2019, η πλατεία Νίκης έκλεισε την οδό Παύλου Μελά για τους λιγνίτες, και στη Ρόδο, το 2021, η πλατεία Κύπρου μπλόκαρε την οδό Εθνικής Αντιστάσεως για τον τουρισμό. Αυτή η εγγύτητα των κέντρων επιτρέπει στους διαδηλωτές να μαζεύονται γρήγορα, αλλά το κλείσιμο δρόμων είναι μια κατάφωρη αδικία για τους υπόλοιπους που θέλουν να ζήσουν τη ζωή τους.

Και μετά έρχεται η τεχνολογία να ρίξει λάδι στη φωτιά. Με τα smartphones και τα social media, το μπλοκάρισμα των δρόμων γίνεται παιχνιδάκι. Το 2023, μετά το δυστύχημα στα Τέμπη, μια ανάρτηση στο Twitter που έλεγε «Όλοι έξω αύριο» έφερε χιλιάδες στην Αθήνα, τη Λάρισα, την Καβάλα, κλείνοντας την Πανεπιστημίου, την Κύπρου και την παραλιακή σε ώρες. Οι οδηγοί κόλλησαν στα φανάρια, τα λεωφορεία δεν περνούσαν, και οι πεζοί δεν μπορούσαν να διασχίσουν ούτε πεζοδρόμια. Το 2021, στη Νέα Σμύρνη, ένα μήνυμα στο Instagram για την αστυνομική βία οργάνωσε πορείες που μπλόκαραν την οδό Ελευθερίου Βενιζέλου στην Αθήνα, την Αγίου Δημητρίου στη Θεσσαλονίκη, ακόμα και την παραλιακή στον Βόλο και την Ερμού στην Κομοτηνή – οι εργαζόμενοι δεν έφτασαν ποτέ στα γραφεία τους. Το 2019, οι αγρότες στην Καρδίτσα συντονίστηκαν μέσω WhatsApp, έφεραν τρακτέρ και έκλεισαν την Ε65, αφήνοντας φορτηγά και οικογένειες κολλημένες για ώρες. Το 2017, στην Ξάνθη, μια ανάρτηση στο Facebook για τα σκουπίδια μπλόκαρε την οδό Βενιζέλου, σταματώντας τα πάντα στο κέντρο. Παλιότερα, το 1991, οι διαμαρτυρίες για το Μακεδονικό χρειάζονταν φυλλάδια και μέρες για να κλείσουν την Εγνατία στη Θεσσαλονίκη – τώρα, με το διαδίκτυο, η ταλαιπωρία ξεκινάει σε λεπτά. Αυτή η τεχνολογία είναι το εργαλείο που δίνει δύναμη στις διαμαρτυρίες, αλλά καταστρέφει την ελευθερία κίνησης των πολιτών.

Το γιατί αυτά τα μπλοκαρίσματα κρατούν τόσο πολύ, παραλύοντας τις πόλεις και κάνοντας τη ζωή εφιάλτη, οφείλεται στα συνδικάτα – και αυτό είναι κάτι που δεν μπορεί να συνεχιστεί. Τα συνδικάτα δεν είναι απλές ομάδες εργαζομένων, αλλά οργανωμένες μηχανές που κρατούν το χάος ζωντανό, αδιαφορώντας για τις συνέπειες. Το 2015, στις διαμαρτυρίες για το δημοψήφισμα, η ΑΔΕΔΥ (Ανώτατη Διοίκηση Ενώσεων Δημοσίων Υπαλλήλων) και η ΓΣΕΕ (Γενική Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδας) έφεραν χιλιάδες στο Σύνταγμα. Έστησαν ηχεία, κρέμασαν πανό, έφεραν νερά και φαγητό, και έκλεισαν την Πανεπιστημίου και τη Σταδίου για μέρες. Οι οδηγοί δεν μπορούσαν να περάσουν, τα μαγαζιά έχασαν πελάτες, και οι δημόσιες υπηρεσίες στο κέντρο έμειναν απροσπέλαστες. Το 2011, όταν τα μνημόνια έκοψαν μισθούς, η ΓΣΕΕ οργάνωσε 48ωρες απεργίες, έφερε λεωφορεία γεμάτα διαδηλωτές από Κόρινθο, Χαλκίδα και Λιβαδειά, και μπλόκαρε την Αθήνα για εβδομάδες. Η οδός Ακαδημίας και η Πατησίων έγιναν πεδία φωνών και σκουπιδιών, οι εργαζόμενοι δεν έφτασαν ποτέ στις δουλειές τους, και τα παιδιά δεν πήγαν σχολείο.

Πιο πίσω, το 2001, για το ασφαλιστικό, η ΓΣΕΕ και η ΑΔΕΔΥ έκλεισαν την Αθήνα, φέρνοντας κόσμο από Πειραιά, Λαμία και Θήβα. Η Πανεπιστημίου μετατράπηκε σε ανοιχτό πάρκινγκ, τα τρόλεϊ σταμάτησαν, και οι κάτοικοι του κέντρου έμειναν αποκλεισμένοι. Στην Πάτρα, το 2018, το Εργατικό Κέντρο Πάτρας διαμαρτυρήθηκε για απολύσεις, μπλοκάροντας την Πλατεία Γεωργίου και την οδό Μαιζώνος για μια εβδομάδα – τα μαγαζιά έκλεισαν, οι οδηγοί έκαναν κύκλους για να βρουν διέξοδο. Στη Λάρισα, το 2016, το Εργατικό Κέντρο Λάρισας συντόνισε αγρότες και εργάτες για επιδοτήσεις, έφερε τρακτέρ στην οδό Κύπρου και έκλεισε την Παπαναστασίου, αφήνοντας τους κατοίκους να περιμένουν ώρες στα φανάρια. Το 2020, στην Καλαμάτα, το Εργατικό Κέντρο Μεσσηνίας οργάνωσε διαμαρτυρίες για τα εργασιακά, έφερε φορτηγά με νερά και φαγητό, και μπλόκαρε την οδό Αριστομένους, σταματώντας την πρόσβαση στα καταστήματα και τα σούπερ μάρκετ.

Δεν σταματάει εκεί. Στη Χίο, το 2016, το Εργατικό Κέντρο Χίου κράτησε την πλατεία Βουνακίου κλειστή για το μεταναστευτικό, μπλοκάροντας την οδό Απλωταριάς για εβδομάδες – οι ψαράδες δεν μπορούσαν να φτάσουν στις βάρκες τους, οι μαγαζάτορες έχασαν πωλήσεις. Στην Κοζάνη, το 2019, το Εργατικό Κέντρο Κοζάνης διαμαρτυρήθηκε για το κλείσιμο λιγνιτικών μονάδων, έφερε εργάτες από Πτολεμαΐδα και Φλώρινα, και έκλεισε την οδό Παύλου Μελά και την πλατεία Νίκης, αφήνοντας την πόλη σε χάος. Στη Ρόδο, το 2021, το Εργατικό Κέντρο Ρόδου οργάνωσε πορείες για τον τουρισμό, μπλοκάροντας την οδό Εθνικής Αντιστάσεως και την πλατεία Κύπρου, με αποτέλεσμα τα τουριστικά λεωφορεία να μένουν κολλημένα και οι επισκέπτες να χάνουν τις πτήσεις τους. Η ΟΛΜΕ (Ομοσπονδία Λειτουργών Μέσης Εκπαίδευσης), το 2013, κράτησε τις διαμαρτυρίες για την παιδεία στην Αθήνα, φέρνοντας καθηγητές από Καβάλα, Δράμα και Κιλκίς με πούλμαν, κλείνοντας την οδό Σόλωνος και την Ακαδημίας. Η ΠΟΣΔΕΠ (Πανελλήνια Ομοσπονδία Καθηγητών Πανεπιστημίων), το 2006-2007, στήριξε φοιτητές σε Πάτρα και Ιωάννινα, παρατείνοντας το μπλοκάρισμα της οδού Κορίνθου και της Δωδώνης. Αυτά τα συνδικάτα δεν νοιάζονται για τους πολίτες – κλείνουν δρόμους, σταματούν τη ζωή και αδιαφορούν για την ταλαιπωρία.

Οι καταλήψεις είναι ακόμα πιο εξοργιστικές. Το 2006-2007, οι φοιτητές κατέλαβαν πανεπιστήμια στην Αθήνα, την Πάτρα και τα Ιωάννινα, μπλοκάροντας την οδό Στουρνάρη, την Κορίνθου και την Πανεπιστημίου για μήνες. Τα μαθήματα σταμάτησαν, φοιτητές που ήθελαν να σπουδάσουν δεν μπορούσαν να μπουν, και οι δρόμοι γύρω από τις σχολές έγιναν αδιάβατοι – οι κάτοικοι της Πατησίων και της Κάτω Πάτρας έχασαν την ησυχία τους και την πρόσβαση στα σπίτια τους. Το 2013, η ΟΛΜΕ οργάνωσε καταλήψεις σε σχολεία, κλείνοντας την οδό Αχαρνών στην Αθήνα και την Αγίας Σοφίας στη Θεσσαλονίκη. Μαθητές έμειναν χωρίς μάθημα, γονείς χωρίς λύση, και οι γύρω δρόμοι γέμισαν σκουπίδια και φωνές. Αυτές οι καταλήψεις δεν προσφέρουν τίποτα – είναι εγωιστικές πράξεις που κλέβουν την εκπαίδευση και την ελευθερία κίνησης.

Η λύση σε όλο αυτό το χάος είναι η αστυνομία, και πρέπει να δράσει σκληρά και γρήγορα για να ανοίξει τους δρόμους. Όταν η αστυνομία κάνει τη δουλειά της σωστά, η τάξη επανέρχεται. Το 2019, στην Κω, τα ΜΑΤ διέλυσαν τις σκηνές των διαδηλωτών για το μεταναστευτικό σε λίγες μέρες, απελευθερώνοντας την οδό Κανάρη και δίνοντας πίσω την πόλη στους κατοίκους – τα μαγαζιά άνοιξαν, οι οδηγοί κινήθηκαν. Το 2010, στο Σύνταγμα, η σκληρή στάση της αστυνομίας με χημικά και κλούβες περιόρισε το μπλοκάρισμα της Πανεπιστημίου, αν και θα έπρεπε να είχε καθαρίσει την πλατεία από την πρώτη μέρα για να μην κολλήσουν τα τρόλεϊ και τα ταξί. Το 2021, στη Νέα Σμύρνη, η αστυνομία έπρεπε να διαλύσει τις πορείες από την αρχή, αντί να αφήσει την οδό Ελευθερίου Βενιζέλου κλειστή και το χάος να φτάσει μέχρι τα Χανιά, όπου η παραλιακή έκλεισε, και τη Θεσσαλονίκη, όπου η Αγίου Δημητρίου έγινε πεδίο μάχης.

Το 2015, για το δημοψήφισμα, η αστυνομία έστησε μπλόκα γύρω από το Σύνταγμα, αλλά δεν ήταν αρκετά δυναμική – η Σταδίου και η Ερμού έπρεπε να ανοίξουν την ίδια μέρα, όχι να μείνουν κλειστές για να φωνάζουν οι διαδηλωτές. Το 2023, μετά τα Τέμπη, η αστυνομία έβαλε κλούβες στη Λάρισα στην οδό Κύπρου και στον Πειραιά στην Ακτή Μιαούλη, αλλά έπρεπε να σπάσει τις συγκεντρώσεις αμέσως, αντί να αφήσει τα λιμάνια και τα φανάρια μπλοκαρισμένα. Στη Θεσσαλονίκη, το 2018, για τις Πρέσπες, τα δακρυγόνα στην Αριστοτέλους έπρεπε να αδειάσουν την πλατεία από την πρώτη ώρα, όχι να αφήσουν την Εγνατία κλειστή για μέρες, με τα μαγαζιά να χάνουν πελάτες και τους οδηγούς να κορνάρουν μάταια.

Όταν η αστυνομία δείχνει ανοχή, τα πράγματα γίνονται χειρότερα. Στην Κέρκυρα, το 2011, για τον ΧΥΤΑ Λευκίμμης, η μαλακή στάση άφησε την οδό Ελευθερίας και τη Λευκίμμης κλειστές για εβδομάδες – οι κάτοικοι δεν μπορούσαν να φτάσουν στα σπίτια τους, τα φορτηγά με προμήθειες κόλλησαν. Στη Χίο, το 2016, η αστυνομία περιφρούρησε την πλατεία Βουνακίου αντί να τη διαλύσει, δίνοντας χώρο στα συνδικάτα να κρατήσουν την Απλωταριάς κλειστή – οι ψαράδες έχασαν δουλειές, οι μαγαζάτορες έκλεισαν. Η σκληρή καταστολή είναι απαραίτητη. Το 2006, για την παιδεία, τα ΜΑΤ έπρεπε να απελευθερώσουν την Στουρνάρη και την Κορίνθου από τις πρώτες μέρες, αντί να αφήσουν τις καταλήψεις να κρατήσουν μήνες. Στην Πάτρα, το 2020, η αστυνομία έκλεισε την Μαιζώνος για να «ελέγξει» τις πορείες – έπρεπε να τις διαλύσει αμέσως, ανοίγοντας την πόλη για τους οδηγούς και τα μαγαζιά.

Συνολικά, η ευκολία των διαμαρτυριών έρχεται από τη φυσική εγγύτητα των κέντρων – Σύνταγμα, Αριστοτέλους, Πλατεία Γεωργίου – και την τεχνολογία, όπως στα Τέμπη, τη Νέα Σμύρνη και την Καρδίτσα. Τα συνδικάτα, από ΓΣΕΕ και ΑΔΕΔΥ μέχρι τα τοπικά σε Χίο, Κοζάνη και Ρόδο, κρατούν το χάος ζωντανό, κλείνοντας δρόμους όπως η Πανεπιστημίου, η Εγνατία, η Μαιζώνος, και κάνοντας καταλήψεις που σταματούν σχολεία και δρόμους, όπως το 2006-2007 και το 2013. Το κλείσιμο δρόμων και οι καταλήψεις είναι απαράδεκτα – καταστρέφουν την καθημερινότητα, εγκλωβίζουν οικογένειες, κλείνουν μαγαζιά, αφήνουν μαθητές χωρίς μάθημα και οδηγούς χωρίς διέξοδο. Η αστυνομία, με σκληρή και γρήγορη επέμβαση όπως στην Κω το 2019 ή το Σύνταγμα το 2010, είναι η μόνη που μπορεί να σταματήσει αυτή την αδικία, αντί να αφήνει το μπλοκάρισμα να συνεχίζεται, όπως στην Κέρκυρα ή τη Χίο. Οι δρόμοι είναι για να κυκλοφορούν οι πολίτες, όχι για να τους κλέβουν οι διαδηλώσεις και τα συνδικάτα.

👉🏻 Η αστυνομία καλείται να παρέμβει, ωστόσο συχνά δεν ενεργεί αποφασιστικά. Μια σκληρή καταστολή θεωρείται απαραίτητη για να επανέλθει η τάξη και η κυκλοφορία. Στο επίκεντρο της συζήτησης της 2ης σελίδας βρίσκεται η ανάγκη να προστατευθούν τα δικαιώματα των πολιτών ώστε οι δρόμοι να παραμείνουν ανοιχτοί και προσβάσιμοι, καθώς οι διαδηλώσεις και οι συνδικαλιστικές δράσεις σταματούν την καθημερινή ζωή.

---