Σαν άλλος κακοποιός του Τζέιμς Μποντ ο ευρωπαίος επίτροπος Βάρχελι βάζει καπέλο φόρων στη …ζάχαρη παραμονές Χριστουγέννων και έντασης της ζαχαροπλαστικής δημιουργίας. Και για γέλια και για κλάματα.
Αχ, αυτή η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι “κακοί” της υγείας – σαν σκηνή από ταινία του Μποντ, όπου ο κακός κρύβεται πίσω από γραφειοκρατικά έγγραφα αντί για καρχαρίες. Ο Olivér Várhelyi, ο Ούγγρος Επίτροπος Υγείας, βάζει “καπέλο” στη ζάχαρη (και όχι μόνο), και η χρονική σύμπτωση με τις παραμονές Χριστουγέννων είναι ό,τι πρέπει για να ξυπνήσουν τα memes: φαντάσου τα μελομακάρονα να φορολογούνται σαν λαθραία διαμάντια, και τα τρουφάκια να γίνονται “υπερ-επεξεργασμένα εγκλήματα”.
Σοβαρά τώρα (ή όχι και τόσο): Πρόκειται για ένα προσχέδιο του Ευρωπαϊκού Σχεδίου για την Υγεία της Καρδιάς, που αναμένεται να παρουσιαστεί στα μέσα Δεκεμβρίου – ακριβώς πριν τα κάλαντα και τις υπερκατανάλωσεις. Ο Várhelyi, εμπνευσμένος ίσως από τον ουγγρικό “φόρο στα chips” της πατρίδας του (που, ειρωνεία, δεν πέτυχε και πολύ στην πάλη με την παχυσαρxία), προτείνει ευρωπαϊκό φόρο σε υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα με υψηλή ζάχαρη, λίπη και αλάτι, ξεκινώντας από το 2026. Στόχος; Να μαζέψει 2,5-2,7 δισ. ευρώ ετησίως για προγράμματα υγείας, να μειώσει την κατανάλωση ζαχαρούχων και να “εκπαιδεύσει” τις γεύσεις μας μακριά από τα γλυκά δαιμόνια.
Τι αφορά ακριβώς αυτό το “καπέλο”;
- Προϊόντα στο στόχαστρο: Ζαχαρούχα ποτά (π.χ. αναψυκτικά), σνακ με υπερ-λίπη (chips, μπισκότα), γλυκά με πρόσθετη ζάχαρη, και ό,τι άλλο βαφτίζεται “ultra-processed”. Όχι η απλή ζάχαρη στο φλιτζάνι σου, αλλά τα βιομηχανικά “θαύματα” που φουσκώνουν τα νούμερα στα ράφια.
- Γιατί τώρα; Η παχυσαρκία χτυπάει πόρτα στο 50% των ενηλίκων Ευρωπαίων, και τα Χριστούγεννα εντείνουν το πρόβλημα – σκέψου τα 200.000+ θύματα ετησίως από υπερκατανάλωση ζάχαρης/αλατιού. Ο Várhelyi το βλέπει ως “πρόληψη”, όχι τιμωρία, και το δένει με ευρύτερο πακέτο: εμβόλια, screening και έρευνα για υγιεινές διατροφές.
- Αντίδραση από Βρυξέλλες: Το Renew Europe (οι “φιλελεύθεροι”) το στηρίζουν, λέγοντας “ναι στα κίνητρα για υγιεινά, όχι στα ιδεολογικά δράματα”. Αλλά οι βιομηχανίες τροφίμων (και οι “sin industries” όπως αλκοόλ/καπνός) πολεμάνε πίσω από τα παρασκήνια – ποιος θα πληρώσει πρώτος;
Για γέλια (και για κλάματα);
- Γέλια: Φαντάσου τον Várhelyi με μαύρο καπέλο και γυαλιά ηλίου, να λέει “No more villains in your vending machine”. Ή τα Χριστουγεννιάτικα γλυκά να έρχονται με ετικέτα “Προσοχή: Μπορεί να προκαλέσει… χαρά (και φόρο)”. Στην Ουγγαρία, ο αντίστοιχος φόρος έφερε reformulation προϊόντων (λιγότερη ζάχαρη), αλλά οι Ούγγροι συνέχισαν να τρώνε σαν να μην υπάρχει αύριο.
- Κλάματα: Στην Ελλάδα, όπου η ζαχαροπλαστική είναι εθνικό άθλημα (μελομακάρονα, δίπλες, κουραμπιέδες – αμάν, τουρισμός!), αυτό θα ανεβάσει τιμές σε εισαγόμενα/επεξεργασμένα, πιέζοντας μικρούς παραγωγούς. Και ενώ η ιδέα είναι καλή για υγεία, μελέτες δείχνουν ότι τέτοιοι φόροι μειώνουν κατανάλωση κατά 3-5% – όχι αρκετά για να σώσουν τα Χριστούγεννα από τις θερμίδες.
Αν υλοποιηθεί, θα είναι η μεγαλύτερη “πολεμική” κίνηση κατά της ζάχαρης από εποχής… αρχαίων διαβητικών. Εσύ τι λες; Να βάλουμε τον Várhelyi σε καστ του επόμενου Μποντ, ή να σώσουμε τα γλυκά με επανάσταση κουζίνας;
