Ως έμπειρος διπλωμάτης με χρόνια εμπειρίας στις διεθνείς σχέσεις, θεωρώ ότι η γεωπολιτική θέση της Ελλάδας έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία, ιδίως υπό την ηγεσία του Κυριάκου Μητσοτάκη. Ο πρωθυπουργός έχει προσδιορίσει έναν σαφή στόχο: να αναδείξει την Ελλάδα ως στρατηγικό παίκτη στην ανατολική Μεσόγειο και να ενισχύσει τις σχέσεις μας με άλλες χώρες της περιοχής και της Ευρώπης.
Οι Προκλήσεις από την Εποχή Τραμπ
Πριν εστιάσουμε στις επιτυχίες του Μητσοτάκη, είναι αδύνατο να αγνοήσουμε την επίδραση του Ντόναλντ Τραμπ στην γεωπολιτική θέση της Ελλάδας. Κατά την περίοδο της διακυβέρνησής του, υπήρχαν σοβαρές ανησυχίες σχετικά με τον προσανατολισμό των Ηνωμένων Πολιτειών. Οι πολιτικές του Τραμπ, και ιδιαίτερα η προσέγγιση της “Αμερικής πρώτα”, προκάλεσαν ποικίλες αντιδράσεις. Αντί να διατηρήσει τις παραδοσιακές συμμαχίες, φαινόταν να ενδιαφέρεται κυρίως για τις εμπορικές συμφωνίες και την εσωτερική πολιτική, αφήνοντας χώρες όπως η Ελλάδα στον αέρα.
Θυμάμαι χαρακτηριστικά μια συζήτηση που είχα με δυτικούς συναδέλφους, οι οποίοι εξέφραζαν ανησυχία ότι η Ελλάδα μπορεί να καταστεί “παράπλευρη απώλεια” αυτής της νέας αμερικανικής στρατηγικής. Κριτική στην πολιτική του Τραμπ έχει γίνει και από πολλά μέρη. Υποστηρικτές της διπλωματίας αναρωτιόντουσαν αν αυτή η προσέγγιση θα μπορούσε να επηρεάσει την ασφάλεια και την ανάπτυξη των ελληνικών συμφερόντων στην περιοχή. Η έλλειψη σαφήνειας και η αναιμική στρατηγική της ιδεολογίας “Πρώτα η Αμερική” έφερναν μόνο αβεβαιότητα.
Σήμερα, ωστόσο, η ατμόσφαιρα είναι διαφορετική. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει επιδείξει μια εντελώς νέα στρατηγική απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες, αναζητώντας την επαναφορά της εμπιστοσύνης. Σε δημόσιες δηλώσεις του, πάντα τονίζει τη σημαντικότητα της συμμαχίας μας με τις ΗΠΑ: “Η Ελλάδα είναι στρατηγικός σύμμαχος και μπορεί να προσφέρει τη σταθερότητα που χρειάζεται η Δύση στην περιοχή μας.”
Η υπογραφή του στρατηγικού συμφώνου το 2020 με τις ΗΠΑ δεν είναι απλώς μια τυπική κίνηση. Σηματοδοτεί τη δέσμευση της κυβέρνησης Μητσοτάκη να ενισχύσει τους δεσμούς σε τομείς όπως η άμυνα και η ενέργεια. Το γεγονός αυτό αποκτά σημασία, καθώς η συνεργασία μας επεκτείνει τις επίσημες σχέσεις μας και σε στρατηγικά έργα, όπως η βάση της Σούδας. Όπως είπε ο Μητσοτάκης σε συνάντησή του με Αμερικανούς αξιωματούχους: “Η Σούδα δεν είναι μόνο μια βάση, είναι το σύμβολο της διαρκούς φιλίας μας.”
Ο Μητσοτάκης υποστηρίζει ότι η Ελλάδα μπορεί να γίνει κεντρικός ξενοδόχος στην ενεργειακή αγορά της Ευρώπης. Με την υλοποίηση έργων όπως ο αγωγός EastMed, αποδεικνύουμε τη στρατηγική μας σκέψη: η χώρα μπορεί να ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια της ΕΕ, διασφαλίζοντας τις προσβάσιμες και διαφοροποιημένες πηγές ενέργειας. Σε πρόσφατη ομιλία του, δήλωσε: “Η Ελλάδα είναι ο ενεργειακός κόμβος στην περιοχή και είμαστε εδώ για να προσκαλέσουμε τους εταίρους μας.” Αυτή η φιλοδοξία δεν είναι μόνο οικονομική – αποσκοπεί και στη σταθεροποίηση των εθνικών μας συμφερόντων.
Φυσικά, η ελληνοτουρκική σχέση αποτελεί επίσης κομβικό στοιχείο της γεωπολιτικής στρατηγικής. Ο Μητσοτάκης έχει αποδείξει ότι η διπλωματία μπορεί να είναι ο δρόμος για τη σταθερότητα, καθώς έχει προσδιορίσει την ανάγκη για διάλογο. Σε μια δημόσια δήλωση είπε: “Η ειρηνική συνύπαρξη απαιτεί σεβασμό και καλή πίστη από όλα τα μέρη.” Αυτό το μήνυμα υπογραμμίζει τη διάθεση της κυβέρνησης να προχωρήσει σε συνεργασία χωρίς να απαρνηθεί την εθνική κυριαρχία και ασφάλεια.
Η διαχείριση της σύγκρουσης με την Τουρκία απαιτεί πολιτική σοφία και ετοιμότητα. Σε μία διεθνή διάσκεψη, θύμισα στους συναδέλφους μου ότι η Ελλάδα μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα ειρηνικών διαπραγματεύσεων και όχι ως στρατηγικό πιόνι στη μεγάλη γεωπολιτική σκακιέρα.
Στον τομέα της εσωτερικής πολιτικής, η κυβέρνηση του Μητσοτάκη έχει εμφανίσει επίσης εντυπωσιακά αποτελέσματα. Οι μεταρρυθμίσεις στο δημόσιο τομέα, οι οποίες περιλαμβάνουν την ψηφιοποίηση των υπηρεσιών, έχουν επιφέρει θετικές αλλαγές στην εμπειρία των πολιτών. “Η δημόσια διοίκηση πρέπει να είναι κοντά στους πολίτες,” έχει δηλώσει επανειλημμένα, καταδεικνύοντας την προσήλωσή του στη δημόσια διοίκηση.
Η στήριξη μικρομεσαίων επιχειρήσεων είναι άλλη μία πρωτοβουλία που εξυπηρετεί τη μείωση της ανεργίας και την οικονομική ανάπτυξη. Ιδιαίτερα, η επένδυση στην καινοτομία έχει διευρύνει τις ευκαιρίες για πολλές εταιρείες, δείχνοντας την επιθυμία της κυβέρνησης να ενισχύσει τον ιδιωτικό τομέα. Πρόσφατα, ένας επιχειρηματίας είπε σε μια συνεδρίαση: “Η κυβέρνηση μας δίνει τη στήριξη που χρειαζόμαστε για να μεγαλώσουμε και να εξελιχθούμε.”
Υστερόγραφο
Η γεωπολιτική στρατηγική του Μητσοτάκη συνδυάζει έξυπνα τις εξωτερικές και εσωτερικές πολιτικές για την προώθηση της Ελλάδας. Η ικανότητά του να ρίχνει γέφυρες απέναντι στις ΗΠΑ και η ορθή διαχείριση των σχέσεων με γειτονικές χώρες αποδεικνύουν τη δύναμη και την ευελιξία της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Η Ελλάδα, με αυτή τη νέα προσέγγιση και με τις κατάλληλες στρατηγικές συνεργασίες, μπορεί να αναδείξει τη θέση της ως κεντρικός παίκτης στην ευρωπαϊκή και διεθνή σκηνή, υπογραμμίζοντας τη σημασία της διεθνούς συνεργασίας και του διεθνισμού.
